ฝักมีดหลวม สามารถแก้ไขเองได้ไม่ต้องง้อช่างมีด
จู่ ๆ ไม้ฝักมีดที่ใช้ประจำเกิดหลวมขึ้นมา ก็มีโอกาสที่จะทำให้ใบมีดหลุดออกมาจากฝักจนทำให้ใบมีดได้รับความเสียหายและอาจสร้างอันตรายต่อผู้พกพาได้ ฝักมีดคือส่วนที่จะช่วยปกป้องคมมีดที่อยู่ในฝักจากการถูกขูดขีดกับของแข็งจนคมบิ่นและยังเพิ่มความสวยสมบูรณืแบบให้มีดเล่มนั้น สำหรับปัญหาฝักมีดหลวมไม่จำเป็นต้องพึ่งช่างมีดเสมอไปนะคะ คุณเองก็สามารถแก้ไขได้ด้วยอุปกรณ์ที่หาได้ทั่วไป แต่ก่อนอื่นไปดูสาเหตุที่ทำให้ฝักมีดหลวมกันก่อน
สาเหตุฝักมีดหลวมเกิดจากอะไรบ้าง
การที่ฝักมีดหลวมหลังจากการใช้งานได้ในระยะหนึ่งนั้น เกิดจากการโก่งตัวของวัสดุที่นำมาทำฝักมีด และเกิดจากการกร่อนตัวของใบมีดเนื่องจากการใช้งาน ส่วนใหญ่แล้วฝักมีดที่ทำจากไม้มักจะเกิดการหลวมได้ง่ายมากกว่าฝักมีดจากวัสดุประเภทอื่น เพราะไม้บางชนิดเมื่อถูกความชื้นและสูญเสียความชื้นบ่อยครั้ง ก็จะทำให้มวลไม้ลดลง ปัญหาที่ตามมาก็คือทำให้ไม้หดตัว โก่งตัวนั่นเอง
วิธีการแก้ปัญหาฝักมีดหลวมด้วยตัวเอง
ก่อนจะแก้ฝักมีดที่หลวมกลับมาใช้งานได้ดีอีกครั้ง ต้องมาตรวจสอบกันก่อนค่ะ ว่าวัสดุที่นำมาทำฝักมีดของคุณนั้นมาจากวัสดุชนิใด ซึ่งวัสดุที่นำมาทำฝักมีดสามารถจำแนกได้เป็น 2 ประเภทหลักก็คือ ฝักมีดจากวัสดุสังเคราะห์และฝักมีดจากวัสดุธรรมชาติ
ฝักมีดจากวัสดุสังเคราะห์
ข้อดีของฝักมีดจากวัสดุสังคราะห์ ก็คือ มีน้ำหนักเบา ทนน้ำทนทานต่อความชื้น ทนต่อการกระแทก เช่น ฝักมีด PVC, ฝักมีด kydex, ฝักมีดคาร์บอนไฟเบอร์, ฝักมีดเรซิ่น ฝักมีดพลาสติก ABS เป็นต้น โดดเด่นเรื่องความทนแต่อาจจะขาดความคลาสสิคไปบ้าง ถ้าหากฝักพลาสติกเกิดการหลวม ก็ต้องให้ความร้อนและบีบพลาสติกเข้า ส่วนใหญ่ฝักมีดพลาสติกนั้นมักจะขึ้นรูปให้พอดีกับทรงมีดอยู่แล้ว ปัญหาการหลวมจึงอาจจะเกิดจากการกร่อนของใบมีดมากกว่าการหดหรือขยายตัวของฝักมีด
ฝักมีดจากวัสดุธรรมชาติ
ฝักมีดจากวัสดุทางธรรมชาติไม่ได้มีเพียงแค่ฝักมีดจากไม้อย่างเดียว ยังมีฝักมีดจากเขาสัตว์ กระดูกสัตว์ ฝักมีดจากอัญมณี ซึ่งฝักมีดเหล่านี้จะมีความสวยเฉพาะตัว มีลายเส้นจากธรรมชาติสรรค์สร้าง ส่วนเรื่องความทนทานนั้นจะมีความแตกต่างหันพอสมควร
ฝักมีดจากเขาสัตว์
ฝักที่ทำจากเขาสัตว์จะทนชื้นได้ดีกว่าไม้ แต่มักจะมีแมลงบางจำพวกเข้าไปอาศัยอยู่ จึงต้องหมั่นทำความสะอาดอยู่เป็นประจำ ในกรณีที่ฝักมีดเขาสัตว์หลวมให้ใช้วิธีการลนไฟให้เขาอ่อนตัวแล้วก็บีบรัดด้วยเชือก
ฝักมีดจากงาช้าง
ฝักมีดงาช้างถือเป็นฝักมีดทางธรรมชาติที่มีความทนทาน สวยงาม และได้รับการยกย่องว่าเป็นเครื่องประกอบอาวุธชั้นสูงที่มีคุณวิเศษในตัว หากฝักมีดงาช้างหลวมก็จะใช้วิธีการเสริมด้วยการใช้แผ่นหนังบางสอดเข้าไปในฝักมีด
ฝักมีดจากอัญมณี
ต่อมาคือฝักมีดที่ขึ้นชื่ว่ามีมูลค่าสูง เพราะมักจะนำอัญมณีประเภทหยก แร่ควอต อาเกตหรือโมรามาทำเป็นฝัก เรื่องความสวยงามไม่มีใครเทียมแต่ทว่ามักจะเปราะแตกง่าย ไม่ทนต่อแรงกระแทก แถมยังเก็บความชื้นทำให้มีดเป็นสนิมง่าย ส่วนใหญ่ฝักมีดประเภทอัญมณีก็จะมีการรองแผ่นหนังด้านในฝักมีด หากฝักมีดเกิดหลวมก็ถอดแผ่นหนังเดิมออกแล้วเสริมแผ่นใหม่เข้าไป แต่ส่วนใหญ่ฝักมีดประเภทนี้มักจะออกแบบมาให้หลวมอยู่แล้ว เพื่อป้องกันคมมีดสัมผัสกับฝัก ซึ่งจะทำให้คมมีดสึกหรอได้ง่าย
ฝักมีดไม้
ฝักไม้ ฝักมีดไม้มักจะมีปัญหาเรื่องการหลวมอยู่เป็นประจำ ซึ่งปัญหาเหล่านี้สามารถแก้ได้ด้วย
- การใช้เชือกหรือยางยืดรัดฝักมีดทิ้งไว้ประมาณ 1-2 เดือน วิธีนี้จะทำให้ไม้บีบตัวกลับคืนสภาพเดิม แต่ถ้าฝักมีดนั้นมีสารเคลือบเดิมอยู่แล้ว ก็ให้ขัดสารเคลือบออกก่อน พอไม้อยู่ตัวก็ให้ทาสารเคลือบใหม่ลงไปทับ
- ในกรณีที่บีบไม่ได้ ก็ต้องเสริมแผ่นไม้ โดยจะใช้แผ่นไม้ที่มีขนาดบางเฉียบ ทายางไม้แล้วสอดเข้าไปด้านในฝักมีด แต่ก็ต้องกะขนาดแผ่นไม้ที่เสริมให้ดี เพราะถ้าแผ่นไม้ขนาดใหญ่เกินไปก็จะทำให้ใบมีดไม่สามารถสอดกลับเข้าฝักได้
- วิธีที่ 3 คือการใช้กาวร้อนและผงขี้เลื่อย นำผงขี้เลื่อยโรยเข้าไปในฝักมีดจากนั้นก็ใช้กาวร้อนหยอดตาม โดยมีเคล็ดลับอยู่ว่าห้ามให้กาวร้อนไหลลงไปจนถึงส่วนปลายของฝักมีดเด็ดขาด เพราะจะทำให้ด้านในฝักมีดตันและไม่สามารถคว้านออกได
วิธีการเลือกไม้มาทำฝักมีด จะแตกต่างกับการเลือกไม้มาทำด้ามมีด
การเลือกไม้มาทำด้ามมีดกับฝักมีดจะใช้วิธีการเลือกที่ต่างกันค่ะ นั่นก็เพราะว่าฝักมีหน้าที่ถนอมคมมีด ดังนั้น ไม้ที่เหมาะกับการนำมาทำฝักมีดไม้มากที่สุด ก็คือ “ไม้เนื้ออ่อน” เช่น ไม้สัก ไม้จันทร์หอม ไม้ส้มโอ ไม้ขนุน เป็นต้น ซึ่งนอกจากจะสิ่วเซาะทำฝักมีดได้ง่ายแล้ว ฝักไม้เหล่านี้ก็ยังไม่ขูดกับคมมีด ไม่ทำให้คมเสียหายต่อให้ใช้งานไปในระยะเวลานานก็ตาม แต่ฝักไม้เนื้ออ่อนมักจะขยายและหดตัวง่าย ทำให้มีดหลวมง่าย และฝักแตกชำรุดได้ง่าย
ส่วนไม้เนื้อแข็ง เช่น ไม้พะยูง ไม้ชิงชัน ไม้สาทร ก็มักจะขูดกับคมมีดทำให้มีดหมดคมไวต้องลับคมบ่อย แต่ในการทำฝักมีดนั้นควรเซาะร่องให้แก้มคมพอดีกับฝักมีด เพื่อป้องกันไม่ให้แนวปลายคมสัมผัสกับฝักมีดโดยตรง วิธีนี้จะช่วยถนอมคมมีดได้ ข้อดีของไม้เนื้อแข็งคือ ไม่หดตัวง่าย ลวดลายสวยงาม และไม่ค่อยมีรอยขูดขีดบริเวณด้านนอกง่ายนั่นเอง
…เมื่อมีรักก็จงพร้อมถนอมรัก เหมือนใบดาบที่มีฝักพร้อมรักษา
ประคองคมให้ฉกาจสมศาสตรา พร้อมฟันฝ่าทุกโศกวิโยคภัย
…หากฝักไม้แข็งไปใบดาบบิ่น ฝักอ่อนไปก็พังภินท์ทั้งสิ้นได้
อันความรักเมาสุขมากทุกข์ไป ก็เหมือนเลือกฝักไม้ไม่พอดี…
ฉัตรสุมาลย์ ภูแต้มนิล ประพันธ์
ชนาณัฏฐ์ ชเณศวรสิทธิ์
นักเขียน ผู้บรรยายเสียง ร้อยเรียงเนื้อหาของชาน่าคราฟต์ Chana Craft
