เสน่ห์ของมีดเดินป่าตลับลูกปืน คือความแข็งแกร่งและการรักษาคมได้ดี ยางไม้มักไม่ค่อยกัดกร่อนผิวมีด ดูแลรักษาง่าย แต่กว่าจะเป็นมีดตลับลูกปืนนั้นต้องให้ความสำคัญไปตั้งแต่การเลือกตลับลูกปืน โดยเฉพาะวงที่ถูกเปลี่ยนถ่ายจากการสึกหรอ มักจะมีโอกาสแตกร้าวหากนำไปตีขึ้นรูปนั้นเองค่ะ
เหล็กตลับลูกปืนแบบไหนเหมาะสำหรับทำมีด
จะเลือกตลับลูกปืนมาตีมีดก็ต้องสำรวจก่อนว่า มีดที่ต้องการนั้นมีขนาดมิติและความยาวเท่าใด ซึ่งตลับลูกปืนรถยนต์จะเหมาะกับมีดเดินป่าเล่มเล็กที่ขนาดใบไม่เกิน 6 นิ้ว ในการตีมีดเราต้องคำนึงถึงความยาวกั่นมีดเผื่อด้วยนะคะ หากเป็นมีดเล่มใหญ่ ใบหนาก็จะนิยมใช้ตลับลูกปืนเครื่องจักร ตลับลูกปืนรถบรรทุกซึ่งมีเนื้อเหล็กเยอะ ทำมีดได้เล่มใหญ่สะใจโดยเฉพาะมีดเดินป่าใบยาวไม่ต่ำกว่า 9 นิ้วค่ะ
วิธีเลือกตลับลูกปืนมาทำมีดแบบง่ายๆ ที่ชาน่าคราฟต์ใช้ประจำ
เนื่องจากตลับลูกปืนบางวงอาจมีรอยแตกร้าวที่ไม่สามารถมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า จึงทำให้เกิดปัญหาตลับลูกปืนแตกหลังจากการตีขึ้นรูป หรือบางครั้งอาจเกิดรอยร้าวในใบมีดหลังการขัดผิว ซึ่งนั้นหมายความว่างานที่ทำมาทั้งหมดต้องทิ้งไป ใช้ทำมีดต่อไม่ได้แล้ว เราจึงได้นำประสบการณ์การเลือกตลับลูกปืนมาสำหรับใช้ทำมีดมาแบ่งปันกันค่ะ ซึ่งช่วยลดความผิดพลาดหลังการตีขึ้นรูปชิ้นงานได้ดีทีเดียว
การเคาะฟังเสียงตลับลูกปืนก่อนซื้อ
ขั้นแรกในการเลือกตลับลูกปืนไปทำมีด คือการเคาะฟังเสียงบริเวณขอบวงแหวน หากปราศจากเสียงแปร่งผิดปกติ พี่ช่างชาน่าคราฟต์ก็จะนำชิ้นนั้นไปตัดแยกเพื่อให้ง่ายต่อการตีขึ้นรูปต่อไป
การตัดแล้วทิ้งไว้เพื่อดูการแตกร้าวของเนื้อโลหะ
ขณะตัด หากพบว่าตลับลูกปืนมีการคลายตัวเร็วเกินไป ให้สันนิษฐานว่าอาจจะมีรอยแตกจุดใดจุดหนึ่งที่เรามองไม่เห็น วิธีต่อมาการคือการทิ้งไว้กลางแดดจัดข้ามวันค่ะ ถ้าไม่พบรอยแตกร้าวและเคาะฟังไม่พบเสียงแปร่ง ถือว่าใช้ได้ในขั้นต้น แล้วจึงจะนำไปเผาเพื่อดูสีเหล็กต่อไป
การเผาเพื่อดูความสม่ำเสมอของสีชิ้นงาน
วิธีการเผาก็จะเผาจากกลางออกขอบชิ้นงานต่างจากการตีมีดจากเม็ดลูกปืนที่จะเผาทีเดียวไม่เน้นส่วนใดมากจนเกินไป ถ้าพบว่าจุดความร้อนไม่เสมอกัน จุดนั้นมักจะเป็นจุดที่ตลับลูกปืนแตกนั่นเองค่ะ ถ้าชุบแล้วองศามีดความผิดปกติไม่ว่าจะเป็นองศาการงอ เงย ก้ม ให้เดาได้เลยว่ามีรอยแตกเล็ก ๆ ซ่อนอยู่ ส่วนวิธีการชุบนั้นสามารถชุบได้ทั้งน้ำและน้ำมันตามความถนัดของแต่ละคนได้เลยค่ะ ทว่าพี่ช่างจะถนัดการชุบมีดแบบโบราณในรางน้ำไม้ไผ่มากกว่า
หากมีดตลับลูกปืนมีรอยร้าว ต้องแก้อย่างไร
ไม่ว่ามีดเดินป่าตลับลูกปืนจะแตกด้วยเหตุผลใดก็ตาม มีดที่มีรอยแตกร้าวชาน่าคราฟต์จะไม่มีการนำไปขายต่อ แต่จะตัดใบมีดให้สิ้นสภาพแล้วนำไปทิ้งเพื่อความปลอดภัยของผู้ใช้งาน รอยแตกร้าวเล็ก ๆ บางจุดคนใช้มีดทั่วไปยากจะสังเกตเห็น มันไม่สำคัญว่าคนอื่นเห็นหรือไม่ แต่มันสำคัญว่าเราได้เห็นการชำรุดของมันแล้ว
“บางร่องรอยร้าวกว่าที่ตาเห็น
แต่ยังเป็นรอยตำหนิที่สงสัย
เหล็กร้าวอาจส่องเห็นความเป็นไป
แต่รอยใจร้าวลึกเกินตรึกตรอง”
ฉัตรสุมาลย์ ภูแต้มนิล
ประพันธ์
นักเขียน ผู้บรรยายเสียง ร้อยเรียงเนื้อหาของชาน่าคราฟต์ Chana Craft
